Timur (znany też jako Timur Chromy oraz Tamerlan) był XIV-wiecznym mongolskim watażką. Przeszedł do historii jako budzący grozę, bezlitosny zdobywca Iranu i Azji Środkowej oraz założyciel dynastii Timurydów, którego rządy rozpoczęły okres kulturalnego rozkwitu.

Urodził się w 1336 r. w pobliżu Samarkandy. W okresie tym region ten był obszarem nieustannych tarć. Niecały wiek wcześniej Czyngis-chan i imperium mongolskie spustoszyło Azję Środkową i podzieliło ją na królestwa. Timur przyszedł na świat w Chanacie Czagatajskim jako potomek mongolskiego plemienia, które zasiedliło obszar dzisiejszego Uzbekistanu. Początkowo przewodził niewielkiej grupie nomadów, lecz dzięki stosowaniu tego samego co Czyngis-chan połączenia niekonwencjonalnych ataków z wykorzystaniem konnicy, politycznych intryg, dyplomatycznych negocjacji oraz przerażającej reputacji przed osiągnięciem wieku 40 lat stał się władcą całej Transoksanii. Resztę swojego życia spędził na polach bitew.

Timur uważał się za odnowiciela imperium mongolskiego, a lista jego podbojów i zwycięskich kampanii jest imponująca. Rozpoczął od ataku na Persję, a następnie wyruszył na podbój północnych Indii, Rosji, Gruzji, Mezopotamii, Syrii i Egiptu. Zmarł na początku kampanii przeciwko Chinom w 1405 r. Nie był wielkodusznym zdobywcą. Jego podboje słynęły z brutalności i morza przelanej krwi. Zniewolił wszystkich rzemieślników z miasta Aleppo i zakutych w łańcuchy zaciągnął do swojej stolicy, Samarkandy. Zrównał z ziemią Delhi i Bagdad. Współcześni mu kronikarze donoszą o wieżach i piramidach z odciętych głów przeciwników, które Timur prawdopodobnie rzeczywiście kazał tworzyć.

Nie szczędził wydatków na rozbudowę swojej stolicy, Samarkandy, choć spędzał w niej niewiele czasu. Po jego śmierci miasto stało się ośrodkiem sztuki i kultury łączącym architektoniczne wpływy Turków Seldżuckich z perską sztuką i piśmiennictwem oraz bogatymi tradycjami kupieckimi. Potomkowie Timura utrzymali podbite przez niego terytorium przez niemal stulecie, po czym imperium Timurydów upadło z powodu wewnętrznych konfliktów.

W opowiadaniach o legendarnym Nasreddinie Timur przedstawiany jest czasem jako okrutny i potężny przeciwnik prostej, ludowej mądrości wędrownego filozofa. Warto zapoznać się z tymi zabawnymi historiami.