Gustaw II Adolf, znany niegdyś jako „Lew Północy”, był najstarszym synem Karola IX i miał niecałe 17 lat, gdy w 1611 roku wstąpił na tron Szwecji. Ponieważ jego ojciec przejął szwedzką koronę, obalając Zygmunta III, który był również królem Polski, spór dynastyczny doprowadził do trwającej 60 lat wojny między państwami. Karolowi udało się doprowadzić również do konfliktu z Rosją, a także z Danią, gdy przestał spłacać długi. Na koniec wreszcie potęgi katolickie groziły ukróceniem luterańskich praktyk Szwedów i nie wahały się użyć przemocy. Gustaw miał więc przed sobą sporo wyzwań.

W 1613 roku udało mu się w zamian za wysokie odszkodowanie zawrzeć pokój z Danią. Wybór na tron Rosji Michaiła Romanowa w tym samym roku uwolnił go od zagrożenia, choć Szwed postanowił wykorzystać zaistniałe zamieszanie, zajmując rosyjskie terytoria – Ingrię i Prioziersk – co połączyło szwedzką Finlandię z również szwedzką Estonią. W 1617 również i ta wojna dobiegła końca. Pozwoliło to Gustawowi i jego genialnemu kanclerzowi, Oxenstiernie, skupić się na reformach wewnętrznych, w tym na restrukturyzacji szwedzkiej armii. Lew użył następnie swoich wojsk, by zmusić Polskę do zawarcia w 1629 roku rozejmu w Altmarku, dzięki któremu Szwecja zdobyła nadbałtycką Liwonię.

I dobrze się złożyło, bo Gustaw został wciągnięty w chrześcijański konflikt znany jako wojna trzydziestoletnia. By „wspierać i chronić” niemieckich protestantów, rozpoczął inwazję. Skonsolidował najpierw pozycje sojuszników na północy, a następnie pokonał dowodzoną przez Tilly'ego armię katolicką, która pustoszyła Saksonię. W marcu 1632 roku wkroczył do katolickiej Bawarii, wiernego sojusznika Świętego Cesarza Rzymskiego. Doszło wówczas do bitwy pod Lutzen, która również skończyła się zwycięstwem protestantów, lecz w jej trakcie Gustaw II Adolf został zastrzelony przez żołnierzy wroga.