Urodzony około 125 roku w Smyrnie Ireneusz z Lyonu był, w przeciwieństwie do większości wczesnych ojców Kościoła, chrześcijaninem od urodzenia, nie zaś nawróconym innowiercą. Gdy trwały prześladowania chrześcijan przez Marka Aureliusza, genialnego króla-filozofa, który z pobudek intelektualnych zwalczał chrześcijaństwo, Ireneusz został kapłanem w galijskim Lugdunum.

Niewiele wiadomo o życiu Ireneusza po tym awansie, ale, jak się zdaje, dzielił czas między obowiązki duszpasterskie i misjonarskie. Najwięcej pisał, a właściwie wszystkie jego dzieła to diatryby wymierzone w herezję znaną jako gnostycyzm, modny ruch w epoce gwałtownego rozwoju Kościoła katolickiego głoszący dualizm i etykę opartą na sytuacji, w jakiej znajduje się osoba podejmująca decyzje. Jego najbardziej znany tekst, „Adversus Haereses” („Przeciw herezjom”) to dopracowany w najdrobniejszych szczegółach atak na gnostycyzm podkreślający ważne aspekty katolicyzmu: episkopat, pisma i rytualizm religijny. Ireneusz twierdził, że jedyna „bezpieczna” metoda interpretacji świętych tekstów pochodzi od biskupów wywodzących swoje pochodzenie bezpośrednio od pierwszych apostołów. Jego dzieła polemiczne stanowią rzekomo podstawę tradycji chrześcijańskich i powstającej wówczas doktryny prymatu papiestwa.

Ostatnie wzmianki o Ireneuszu pochodzą z 190 lub 191 roku, kiedy to wykorzystał swoje wpływy u papieża Wiktora I i powstrzymał go przed ekskomuniką społeczności chrześcijańskich w Azji Mniejszej, które zaczęły świętować Wielkanoc według tradycji kwartodecymalnej. Zmarł około 200 roku. Choć tradycyjnie uważa się go za męczennika, nie ma żadnych dowodów na to, że nie umarł śmiercią naturalną.