Sulejman to najwspanialszy z osmańskich sułtanów – tytan prawa, kultury i wojny. Podbił Persję oraz część Europy, jednocześnie reformując prawo i doprowadzając do niezwykłego rozkwitu kultury i architektury. Był kompetentnym władcą otaczającym się doradcami o wybitnych umiejętnościach, a okres jego rządów powszechnie uznaje się za złoty wiek Imperium Osmańskiego.
Był jedynym synem Selima I (który również był wyjątkowo energicznym sułtanem słynącym z podbojów). Na tron wstąpił w 1520 r. i natychmiast rozpoczął kampanię przeciwko królestwom Europy. Podbił Belgrad i potężną fortecę krzyżowców na Rodos, ale najważniejsze z jego zwycięstw miało miejsce pod Mohaczem, gdzie janczarzy i artyleria Sulejmana rozgromiły Węgrów, powodując tym długi okres upadku węgierskiego królestwa. Podczas działań na zachodzie sułtan oblegał Wiedeń, ale nie udało mu się go zdobyć. Zagrażając obszarom od Bałkanów aż po Polskę, Turcy osmańscy sprawili, że Europa Środkowa długo pozostawała obszarem nieustających konfliktów.
Trzy kampanie na przestrzeni ponad dwudziestu lat wymierzone przeciwko perskim Safawidom dały Sulejmanowi panowanie nad większością Mezopotamii oraz nad jej perłą w koronie – Bagdadem. Osmańska flota dowodzona przez kompetentnych admirałów kontrolowała całą wschodnią część Morza Śródziemnego (chociaż rycerzom zakonu św. Jana udawało się utrzymywać swoją obecność na Malcie), a berberyjscy korsarze wyrządzali znaczne szkody na południowym wybrzeżu Europy.
Sulejmana otaczali doskonali doradcy, wśród których największą sławą cieszył się wielki wezyr Ibrahim Pasza. Wychowywany od młodości jako niewolnik sułtana, za panowania Sulejmana stał się drugą osobą w imperium. Kolejnym doradcą była przebiegła żona sułtana, Rokosolana, która służyła mu za dyplomatkę oraz kontrolowała intrygi w pałacu Topkapi. Dzięki pracy architekta i budowniczego Mimara Sinana powstał majestatyczny meczet Sulejmana oraz meczet Selimiye (a także setki innych monumentalnych budowli), Stambuł zaś nabrał nowego, islamskiego stylu łączącego się z dawną, bizantyjską architekturą. Swój wkład w rozwój imperium Sulejmana włożyła też niezliczona rzesza pomniejszych wezyrów, wojskowych, admirałów i uczonych, którzy kompetentnymi radami wspierali sułtana.
Przydomek „Prawodawca” odnosił się do wysiłków Sulejmana na rzecz zreformowania państwowej administracji. W tym celu, współpracując z hanafickim uczonym Ebusuudem Efendim, sułtan skodyfikował świeckie prawo osmańskie tak, by działało równolegle do istniejącego islamskiego systemu sądownictwa. W wyniku tych prac powstało Imperium Osmańskie, które w porównaniu do części chrześcijańskich państw regionu było stosunkowo tolerancyjnym, religijnie pluralistycznym organizmem. Zdarzało się, że chłopi pańszczyźniani i Żydzi uciekali z królestw Europy, aby szukać schronienia w granicach imperium względnie życzliwych Turków osmańskich.
Rzemieślnicy i artyści cieszyli się szczególnym uznaniem tureckiego państwa. Sam Sulejman, posługując się pseudonimem, tworzył poezję w języku perskim (napisał wiele bardzo dobrych utworów). Zakładał szkoły, aby uczyć zarówno religii, jak i filozofii. W jego imperium dużą wagę przykładano do sanktuariów i budowli religijnych, takich jak Kopuła na Skale w Jerozolimie i Kaaba w Mekce.
Dzięki wpływom na sytuację w Europie Środkowej Turkom udało się za życia Sulejmana zawiązać szereg sojuszy z europejskimi mocarstwami, wśród których na największą uwagę zasługuje porozumienie z Francją. Wiele działań politycznych podejmowanych przez europejskie państwa za rządów Sulejmana było odpowiedzią na rosnącą potęgę, prestiż i bogactwo Imperium Osmańskiego.
Schyłkowy okres panowania Sulejmana obfitował w konflikty wewnętrzne. Ibrahim Pasza, jego zaufany doradca, został skazany na śmierć za udział w spisku. Sprawa sukcesji stanowiła szczególnie nabrzmiały problem. Syn Sulejmana, Mustafa, został stracony za próbę przejęcia władzy, a pozostali synowie sułtana, Selim i Bajazyd, rozpoczęli wojnę o tron jeszcze przed śmiercią swego ojca (Bajazyd przegrał i został stracony). Sam Sulejman zmarł w trakcie kampanii na Węgrzech.
Imperium Osmańskie nigdy już nie wspięło się na wyżyny, na które wyniósł je Sulejman. Przyszli sułtani skupiali się na dworskich intrygach, pozostawiając administrowanie państwem doradcom i bejom, często realizującym sprzeczne cele. Żaden inny sułtan nie zdołał zjednoczyć potężnych podwładnych na rzecz wspólnej sprawy ani nie powtórzył skali jego podbojów. Sulejman był rzadko spotykanym typem przywódcy, który osiągał wielkość w wielu dziedzinach i zachęcał swoich podwładnych, aby dążyli do doskonałości w swoich dyscyplinach.