Losy królowej Krystyny, będącej jedną z najlepiej wykształconych, kulturalnie obytych, dynamicznych i kontrowersyjnych kobiet swego pokolenia, odzwierciedlają skomplikowaną polityczną i kulturalną sytuację XVII wieku. Monarchini słynęła zarówno z hojnego patronatu, jakim otaczała artystów i pisarzy, jak i z niekonwencjonalnego, obfitującego w skandale życia osobistego.
Ojcem Krystyny był potężny wojowniczy szwedzki król Gustaw Adolf zwany Lwem Północy – słynny orędownik protestantyzmu i władca, który ustanowił ramy nowożytnego szwedzkiego państwa. Jej matka, Maria Eleonora Hohenzollern, przez całe życie zmagała się z poważną chorobą psychiczną. Gdy Krystyna przyszła na świat w 1626 r. przez pomyłkę oznajmiono, że jest chłopcem. Gdy jej matka dowiedziała się, że wydała na świat dziewczynkę, w przypływie szaleństwa zaatakowała swoje dziecko.
Gustaw II zadbał, by jego córka otrzymała wykształcenie godne następcy tronu, jednak jego przedwczesna śmierć na polu bitwy, gdy Krystyna miała zaledwie sześć lat, oznaczała, że władzę nad krajem przejął regent, kanclerz Axel Oxenstierna. Oxenstierna okazał się wspaniałym nauczycielem polityki, a przejściowy okres reform, w którym młoda Krystyna przygotowywała się do objęcia tronu, przebiegł stosunkowo spokojnie. Krystyna była zdolną i błyskotliwą uczennicą. Zgłębiała teologię, politykę, sztukę pisania listów, a także jazdę konną, szermierkę i wojskową taktykę. W wieku czternastu lat zaczęła uczęszczać na zebrania rady państwa. W wieku osiemnastu lat zasiadła na tronie Szwecji.
Wraz z ustaniem przemocy na tle religijnym związanej z wojną trzydziestoletnią istniało poważne ryzyko, że po przejęciu władzy przez Krystynę Szwecja znowu pogrąży się w chaosie. Udało jej się jednak utrzymać pokój, skierowała więc swoje wysiłki ku uczynieniu ze Szwecji filozoficznej stolicy Europy. Do swego projektu zdołała pozyskać Kartezjusza, choć czcigodny francuski filozof i królowa nie darzyli się sympatią. Chłodny północny klimat doprowadził do choroby Kartezjusza i jego śmierci w 1650 roku w Sztokholmie. Starania Krystyny sprawiły, że zasłynęła w Europie jako „Minerwa Północy”. Niestety, kontynuowanie projektu królowej wiązało się z ogromnymi wydatkami ze skarbu państwa, które Krystyna musiała znacznie ograniczyć.
Po dziesięciu latach rządów Krystyna nieoczekiwanie zrzekła się szwedzkiego tronu, a przyczyny jej decyzji do dziś są tematem gorących dyskusji. Sama Krystyna uzasadniła abdykację chorobą oraz tym, że jako kobieta nie czuje się na siłach, by pełnić rolę władcy. Pojawiły się też jednak głosy, że jej głęboka niechęć do małżeństwa (a więc i do kwestii wydania na świat następcy tronu) wiązała się z jej orientacją seksualną. Potajemnie przeszła na katolicyzm, co dyskwalifikowało ją jako władczynię luterańskiej Szwecji. Na tronie zastąpił ją kuzyn, Karol X Gustaw.
Krystyna, jako wysoko postawiona osoba nawrócona na katolicyzm, została w 1655 r. zaproszona do Rzymu jako gość papieża Aleksandra VII. Nie zrobiła na głowie kościoła najlepszego wrażenia. Jej maniery były szorstkie (uwielbiała wulgarny język, strzelectwo, męski ubiór i wiele rozrywek nieprzystających osobie jej stanu), a ona sama miała zwyczaj samowolnego zajmowania się sprawami wagi państwowej, co przejawiało się na przykład próbą zdobycia pozycji królowej Neapolu, która zakończyła się niepowodzeniem mimo wsparcia ze strony Francji. Nie chciała też służyć jako marionetka papieża Aleksandra wykorzystywana w walce z protestantyzmem.
Podczas pobytu w Rzymie objęła swoim patronatem wielu wybitnych artystów i pisarzy, gromadząc przy tym kolekcję dzieł sztuki, której zazdrościła jej cała Europa. Dwór Krystyny w Palazzo Farnese był epicentrum jej artystycznego świata. Zabawiała na nim gości muzyką, teatralnymi sztukami i intelektualnymi debatami na wiele doniosłych tematów. Jej ekstrawagancja i brak poszanowania dla konwenansów skandalizowały i zachwycały możnych Europy. W jej zbiorach malarskich znalazły się prace Rafaela, Tycjana, Dürera, Bruegla Starszego, Veronese'a i Correggio. Założyła akademię Arkadia (Accademia degli Arcadi) skupiającą literatów i filozofów, która do dziś funkcjonuje w Rzymie. Odkryła kompozytora Scarlattiego i zatrudniła go jako chórmistrza, a jej prywatną orkiestrą dyrygował sam Corelli.
Niestety, ostatecznie Krystyna utraciła wsparcie europejskich dworów. W 1657 r. podczas wizyty we Francji kazała zabić jednego z członków swojej świty, którego podejrzewała o zdradę tajemnicy korespondencji papieżowi. Natychmiast wzięła na siebie odpowiedzialność za ten czyn, mimo że francuska szlachta zaoferowała jej pomoc w zatuszowaniu całego zajścia. Skandal zrujnował jej reputację w Rzymie, a ona sama spędziła kilka lat, podróżując między Szwecją i Rzymem. Choć Krystyna przyjaźniła się z wieloma papieżami, to polityczna atmosfera sprawiła, że wszyscy odwrócili się od niej i jej swobodnego sposobu życia.
W wielu poglądach wyprzedzała swoje czasy o setki lat, ostro przeciwstawiając się dominującym wyobrażeniom epoki. Była niezłomną obrończynią wolności osobistych, hojną filantropką i zagorzałą protektorką rzymskich Żydów. Po śmierci jej życie stało się obiektem licznych analiz, a każde kolejne pokolenie twierdziło, że odkryło klucz do jej motywacji. Niekonwencjonalny styl życia, lekceważenie norm związanych z płcią i niezależność poglądów czynią z Krystyny wspaniały przedmiot badań. Nawet jej historyczni krytycy chwalą jej wkład w sztukę.
Gdy zmarła w kwietniu 1689 r., wyprawiono jej uroczysty pogrzeb w Watykanie. Jest jedną z trzech kobiet, które spoczęły w bazylice św. Piotra, choć sama prosiła, by złożyć jej ciało w rzymskim Panteonie.