Idealny monarcha jest mądrym i przewidującym dyplomatą, patronem sztuki i kultury oraz skutecznym obrońcą swojej krainy. Niewielu władców w historii sprostało tym wymaganiom. Udało się to Tamarze – królowej władającej Gruzją w okresie jej złotego wieku – co przyznawali nawet jej przeciwnicy.
Tamara urodziła się około 1160 r. (źródła podają kilka różnych dat) jako córka króla Jerzego III pochodzącego ze starożytnej i szanowanej dynastii Bagratydów, którzy twierdzili, że są potomkami biblijnego króla Izraela Dawida, oraz Burdukhan, córki króla Alanii. O jej dzieciństwie wiemy niewiele.
Sukcesja tronu to drażliwy temat nawet w najbardziej korzystnych okolicznościach. Jako kobieta Tamara musiała zmierzyć się z silnym sprzeciwem możnowładców tworzących królewski dwór, którzy popierali jej kuzyna, księcia Demnę. W 1177 r. wybuchło powstanie popierające Demnę, jednak zakończyło się niepowodzeniem. W 1178 r. król ogłosił Tamarę swoją następczynią i współwładczynią. Gdy Jerzy III zmarł w 1184 r. Tamara zasiadła na tronie skłóconej Gruzji.
W wyniku skomplikowanej serii politycznych intryg Tamara została zmuszona do zaakceptowania męża wskazanego przez możnych – ruskiego księcia Jurija. Ślub odbył się w 1185 r. Jurij był dobrym dowódcą wojskowym i odnosił sukcesy na polu bitwy, jednak cechowała go szorstkość i nieprzyjemny charakter, a uwikłanie w dworską politykę dodatkowo zniechęcało do niego Tamarę. Królowa wniosła o rozwód, jako powód podając pijaństwo i niemoralność męża. Udzieliły go władze kościoła. Było to niezwykle wydarzenie, nieczęsto bowiem zdarzało się, by monarcha chrześcijańskiego kraju mógł rozwieść się z małżonkiem i otrzymywał zgodę przedstawicieli kościoła na kolejny związek małżeński.
Po rozwodzie nastąpił okres wielkich gruzińskich podbojów. Gruzini walczyli z sąsiednimi muzułmańskimi sułtanatami i dzięki dowództwu doskonałych generałów (w tym nowego króla małżonka, Dawida Soslana) zwyciężali. Tamara uczyniła pobliskie królestwa gruzińskimi wasalami i protektoratami. Możnowładcy porzucili spiski mające na celu odebranie królowej korony lub ograniczenie jej władzy i zjednoczeni pod jej chorągwią ruszyli na pole bitwy. Gruzinom udało się nawet założyć Imperium Trapezuntu, dzięki czemu stali się jedną z potęg Bliskiego Wschodu.
Tamara jako pełnoprawna władczyni potężnego królestwa otrzymywała wiele propozycji matrymonialnych, które po doświadczeniach związanych z Jurijem nie były przez nią mile widziane. Jedna z najsłynniejszych opowieści związanych z Tamarą dotyczy sposobu, w jaki królowa potraktowała sułtana Rumu, który wypowiedział Gruzji wojnę, twierdząc, że posiądzie jej władczynię „jako muzułmańską żonę lub chrześcijańską konkubinę”. Dyplomata, który dostarczył Tamarze tę wiadomość, został uderzony w twarz przez jednego z gruzińskich dworzan (na co z pewnością uzyskał zgodę królowej). Odpowiedź mogła być tylko jedna.
Pobożna Tamara udała się do skalnego miasta i klasztoru Wardzia, gdzie modliła się, a następnie, stojąc na schodach świątyni, przemówiła do swoich żołnierzy. Natchnieni jej żarliwą wiarą Gruzini rozbili armię najeźdźcy i odesłali sułtana Rumu tam, skąd przybył, by nauczył się podstaw dyplomacji.
Tamara była wielką patronką sztuki i kultury. Wzmocniła gruzińską wymianę handlową i biła własne monety ze swoim monogramem i tytułami. Za jej panowania nastąpiła kodyfikacja prawa i wzniesiono wiele kościołów oraz katedr. Gruzińska kultura stanowiła wspaniałe synkretyczne połączenie bizantyjskiego chrześcijaństwa z perskimi ideami.
Tamara zmarła w 1213 r., lecz miejsce jej pochówku pozostaje nieznane. Według niektórych przekazów została pochowana w tajemnicy w jednym z klasztorów, by zapobiec zbezczeszczeniu jej grobu. Z innych źródeł wynika, że jej ciało przetransportowano do Ziemi Świętej, by spoczęła w pobliżu Grobu Świętego.
Tamara odziedziczyła podzielone królestwo i zostawiła je większym, potężniejszym oraz pewnym swojej tożsamości kulturowej. Została świętą kościoła prawosławnego oraz gruzińską bohaterką narodową. Żaden z jej potomków nie dorównał najwspanialszej władczyni Gruzji.