Wulkany tworzą się w miejscach, w których skorupa ziemska pęka pod naporem rozgrzanych gazów i magmy. Dochodzi do tego zarówno na lądzie, jak i w głębinach oceanów. Wulkany występują zazwyczaj na krawędziach płyt tektonicznych, czego doskonałym przykładem jest tzw. pacyficzny pierścień ognia.
Wybuchy wulkanów mogą mieć destrukcyjny wpływ na klimat, a wzorce wyjątkowo dynamicznej aktywności wulkanicznej odnaleźć można w zapisach geologicznej przeszłości naszej planety. Na szczęście do zdarzeń tych dochodzi relatywnie rzadko. Niestety, kiedy już do nich dochodzi, mają poważny wpływ na ludzkie cywilizacje i czasem zmieniają bieg historii.