Opowieść o Beowulfie spisano w języku staroangielskim około 1000 roku n.e., co czyni ją najstarszym zachowanym zabytkiem literatury staroangielskiej. Beowulf jest bohaterem Geatów, ludu zamieszkującego część współczesnej Szwecji. Przybywa na dwór Hrothgara, króla Duńczyków, którego ziemie pustoszy potwór zwany Grendelem – pożerająca ludzi bestia przypominająca trolle ze skandynawskich mitów, będąca według poematu przeklętym potomkiem biblijnego Kaina.
Beowulf postanawia zastawić na Grendela pułapkę, udając, że podobnie jak poprzednie ofiary potwora zasnął w wielkiej sali zamku. Nocą do sali napływa zimna mgła, a wraz z nią przybywa Grendel. Dochodzi do walki, w wyniku której Beowulf – pragnąc sprawdzić swoją siłę – gołymi rękami wyrwa jedno z ramion bestii. Śmiertelnie ranny potwór z trudem wraca do domu, gdzie przyjmuje go matka, bagienna wiedźma. Ta na widok konającego syna wpada w szał i Beowulf musi ponownie stanąć do walki, która kończy się jego zwycięstwem.
Po tej przygodzie triumfujący Beowulf wraca do królestwa Geatów, którym rządzi przez wiele kolejnych lat, aż do chwili, gdy budzi się nowe, jeszcze groźniejsze zło – smok pustoszący ognistym oddechem całą krainę. Beowulf, jak zawsze dumny, nalega, by stawić czoła bestii samotnie, jednak młody wojownik Wiglaf, widząc starego króla szykującego się na śmierć, sprzeciwia się rozkazom i pozostaje u jego boku. Beowulfowi udaje się pokonać smoka, jednak sam też ginie, zatruty wskutek ukąszenia bestii. Wierny Wiglaf grzebie ciało króla w wysokim kurhanie nad brzegiem morza.
Poemat o Beowulfie nie zawsze cieszył się uznaniem, jakim otaczany jest obecnie. Nie kto inny jak sam J. R. R. Tolkien zabiegał o to, by nie traktować go lekceważąco jako ludowej baśni, lecz podchodzić do tego dzieła z powagą należną epickiemu poematowi. W swojej treści utwór ten sławi siłę wojownika, a zarazem przestrzega przed dumą – zarówno płynącą z bogactwa dumą Hrothgarda, jak i dumą Beowulfa, której źródłem była jego potęga. Pod względem historycznym poemat o Beowulfie stanowi świadectwo czasów, gdy nominalnie schrystianizowana ludność wciąż zmagała się ze swoją pogańską przeszłością, a ponadto jest ważnym symbolem skandynawskiego dziedzictwa Anglii.