Potężna, opancerzona jednostka morska epoki przemysłowej walcząca w zwarciu.

Najbardziej znane starcie między pancernikami – napędzanymi parą, potężnymi behemotami pokrytymi żelaznymi lub stalowymi płytami – w zatoce Hampton Roads w maju 1862 roku zakończyło się bez rozstrzygnięcia. Okręt CSS Virginia siał tam wcześniej zniszczenie wśród tradycyjnych jednostek Unii i choć przed żaglowcami było jeszcze wiele walk, ich czas we flotach wojennych dobiegał już końca. Amerykańskie pancerniki niezbyt dobrze radziły sobie jednak na morzu i miały tendencję do tonięcia na otwartych wodach. Królewska Marynarka Wojenna stworzyła pierwsze „morskie pancerniki” (które były właściwie opancerzonymi fregatami o żelaznych kadłubach) na początku lat 60. XIX wieku, niedługo później wyposażając je w napędzane silnikiem parowym śruby. Wieść o tym, jak Virginia dawała sobie radę nawet ze znacznie większymi okrętami drewnianymi, sprawiła, że pancerniki pojawiły się w marynarkach właściwie każdego kraju. Pierwsze starcie między tymi jednostkami na otwartym morzu miało miejsce na Adriatyku, nieopodal wyspy Lissa, gdzie stanęły przeciw sobie floty Austrii i Włoch. Z 19 okrętów, które brały udział w walce, dwa poszły na dno. Podobnie jednak jak ta bitwa, epoka pancerników nie trwała długo.