Wynalazek prochu strzelniczego zwykle przypisuje się chińskim alchemikom z czasów dynastii Tang, umiejscawiając go wśród „czterech wielkich wynalazków Chin”. Najwcześniejszą dokumentacją dotyczącą tej substancji – formuły siarki, węgla drzewnego i azotanu potasu – były zapiski eksperymentów nad eliksirem nieśmiertelności... co daje dość ironiczny efekt, jeśli się nad tym zastanowić. Chińczycy zorientowali się jednak, że proszek ten dokonuje wybuchowych zapłonów, a emitowane przy tym gazy błyskawicznie się rozszerzają pod wpływem gorąca: był to więc wprost idealny materiał na fajerwerki! Potem Chińczycy znaleźli bardziej praktyczne zastosowanie czarnego prochu, sypiąc go do prostych bomb i rakiet, którymi razili Mongołów... póki ci ostatni nie zadeptali Chin i nie pożyczyli sobie nowej broni, by częstować nią wszystkich, którzy tylko stanęli im na ich drodze na zachód.

Podczas gdy Mongołowie używali prochu do zastraszania napotkanych Europejczyków, Arabowie zajmowali się dopracowywaniem lepszych receptur, pozyskiwaniem czystszego azotanu i bardziej zabójczej broni palnej – zwłaszcza dział oraz prymitywnych arkebuzów. Niektóre źródła historyczne donoszą, że to Mamelucy jako pierwsi w historii użyli działa, a konkretnie przeciw Mongołom w bitwie pod Ain Jalut w roku 1260, lecz nie jest to absolutnie pewna informacja. Fakt jest natomiast taki, że najwcześniejszy opis „przenośnego działa podręcznego” pojawił się w arabskim manuskrypcie z XIV wieku. Kiedy już Arabowie darowali sobie Mongołów, wykorzystali te nowe nabytki na innych frontach.

Dopiero jednak Europejczycy potraktowali proch jako narzędzie nieskrępowanej rzezi, nie tylko poprawiając jego formułę, dodając takie detale, jak granulowanie (czyli poprawę konsystencji i stabilności przy użyciu płynu) i czyniąc proch „bezdymnym”, ale również tworząc wielki wybór zabawek pozwalających miotać w ludzi mniejszymi i większymi kawałkami ołowiu bądź żelaza. Od czasów renesansu europejska historia wojskowości kształtowana była przez czarny proch, który zapanował nad polami walki w zaprawdę bezprecedensowy wśród technologii sposób.