Artemizja, nazwana tak na cześć siostry Apolla, jest jedyną kobietą, której Herodot przypisuje cnotę andreia (odwagę). Nic nie wiadomo o jej narodzinach ani dzieciństwie, ale około 500 roku p.n.e., tuż przed powstaniem jońskim, które stało się przyczyną perskiej inwazji na Grecję, poślubiła króla Halikarnasu. Gdy umarł on kilka lat później, objęła tron.

Artemizja była wystarczająco bystra, by rozumieć, kto ma większe szanse na zwycięstwo, więc stanęła po stronie Kserksesa, gdy Persowie zaatakowali w 480 roku p.n.e. Grecję. Miała zresztą osobisty wkład w walkę – dowodziła halikarnaskim kontyngentem złożonym z pięciu lub sześciu okrętów. Wedle wszelkich źródeł, wykazała się sprawnością podczas trzydniowej bitwy morskiej u przylądka Artemizjon. Choć z taktycznego punktu widzenia bitwa ta pozostała nierozstrzygnięta, strategicznie rzecz biorąc, było to zwycięstwo perskie, ponieważ mniejsza sprzymierzona flota grecka wycofała się do Salaminy. Gdy Persowie zbliżyli się do wzmocnionych sił wroga dowodzonych przez Temistoklesa, jako jedyna z dowódców odradzała atak i nawoływała do cierpliwości.

Kserkses patrzył ze swego złotego tronu, jak perska flota wpływa w cieśninę... i ponosi straszliwą klęskę. Mimo swoich wcześniejszych wątpliwości Artemizja radziła sobie najpewniej wspaniale, choć wykazała się bezwzględnością. Gdy okazało się, że jej okręty uwięzione są między śmiercionośnymi greckimi triremami a rozsypującą się flotą perską, postanowiła wyrwać się z potrzasku. Ścigana przez jednostki wroga, spokojnie staranowała stojący jej na drodze okręt perski i uciekła. Sądząc, że jest ich sojusznikiem, Grecy przerwali pościg, zaś Kserkses, uważając, że zatopiła triremę wroga, wzburzony nieudolnością swoich admirałów, rzekł: „Mężczyźni z mej floty zmienili się w kobiety, kobiety zaś – w mężczyzn”.

Po bitwie Artemizja doradziła Kserksesowi, by wracał do Azji. Herodot napisał, że przewiozła jego synów z Grecji do bezpiecznego Efezu. I na tym kończą się wszelkie historyczne wzmianki na jej temat.