Watykan, którego powierzchnia nie przekracza pół kilometra kwadratowego, a populacja liczy 1000 osób, jest najmniejszym suwerennym państwem świata. Dziedzictwo Watykanu ma niemal dwa tysiące lat – to miasto-państwo jest siedzibą Stolicy Apostolskiej oraz administracyjnym sercem Kościoła katolickiego i jego ponad miliarda wyznawców.
Nazwany od wzgórza, na którym się znajduje, Watykan leży naprzeciw historycznego serca Rzymu, oddzielony od niego Tybrem. Dla starożytnych Rzymian Wzgórze Watykańskie było miejscem grobowców i świątyń pogańskich bóstw, i to właśnie tam cesarz Neron zbudował swoje ogrody oraz ogromny kompleks rozrywkowy, w którym według tradycji katolickiej ukrzyżował głową w dół apostoła Piotra. Cyrk Nerona nie przetrwał do naszych czasów, za to na początku IV wieku cesarz rzymski Konstantyn Wielki wzniósł w miejscu śmierci apostoła Bazylikę św. Piotra. Konstantyn upamiętnił też ważne dla chrześcijan miejsca znajdujące się na obszarze cesarstwa, dzięki czemu Watykan stał się popularnym celem pielgrzymów. To z kolei wymogło przeprowadzenie kolejnych prac renowacyjnych w mieście, które obejmowały przygotowanie kwater dla podróżnych i rynku (Borgo) oraz podwyższenie i rozbudowę murów miejskich.
Być może największą zemstą na Neronie i jego ogrodach jest fakt, że Watykan stał się centrum renesansowej sztuki znacznie przewyższającej dokonania szalonego cesarza. To w Watykanie znajduje się słynna Kaplica Sykstyńska, a w niej sklepienie z freskami Michała Anioła z 1508 roku wykonane na zlecenie papieża Juliusza II. Juliusz postanowił też przekształcić tysiącletnią Bazylikę św. Piotra – zlecone przez niego prace zostały ukończone ponad sto lat później, w roku 1626.
Jako serce Kościoła katolickiego Watykan był miejscem, w którym zapadało wiele doniosłych decyzji. Przetrwał upadek Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, schizmę z Kościołem prawosławnym i dotrwał do średniowiecza. W XIV wieku papieże na krótko opuścili Watykan i rezydowali we Francji, ale powrócili do niego kilka dekad później. Katoliccy królowie zwracali się do Watykanu, szukając wsparcia i legitymizacji swojej władzy, a gdy to już nie wystarczało, przedsiębiorczy papieże rozszerzyli swoje wpływy na Włochy, tworząc Państwo Kościelne.
Jednak siły świeckie zyskiwały na znaczeniu i w 1870 roku nowo zjednoczone Włochy zajęły papieskie ziemie znajdujące się poza Watykanem. Konflikt pozostał nierozwiązany aż do roku 1929, kiedy to Benito Mussolini zrekompensował Stolicy Apostolskiej jej straty i dał jej Watykan jako suwerenne państwo.
Obecnie Watykan wciąż pozostaje siedzibą papieża i zachowuje znaczący na świecie głos w kwestiach kultury, religii i polityki. W obrębie jego murów znaleźć można imponujące muzea sztuki, wspaniałe zabytki architektury i ogrody.